نازل‌شده را مىداند . » « 1 » [ 1 / 27 ] ابوبكر ابن انبارى در « مصاحف » از قتاده روايت كرده است : « فاتحة الكتاب در مكه نازل شد . » « 2 » [ 1 / 28 ] وكيع در تفسيرش ، ابن انبارى در « مصاحف » ، ابو الشيخ در « العظمه » و ابو نعيم در « حليه » از مجاهد روايت كرده‌اند : « ابليس چهار بار ناله سر داد : هنگامى كه فاتحة الكتاب نازل شد و هنگامى كه لعن گرديد و زمانى كه به زمين فرود آمد و آن گاه كه محمد صلى الله عليه و آله و سلم مبعوث شد . » « 3 » [ 1 / 29 ] ابن ضريس ازعبد العزيز بن ربيع روايت كرده است : « هنگامى كه فاتحة الكتاب نازل گرديد ، ابليس ناله سر داد ؛ چونان نالهء روز لعن شدنش . » « 4 » [ 1 / 30 ] ابن ضريس از مجاهد نقل كرده است : « هنگامى كه « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » نازل شد ، بر ابليس بسيار سخت آمد و شيونى بلند سر داد و به شدت ، باد در بينى كشيد . » مجاهد گويد : « پس هر كس شيون زند يا باد در بينى كشد ، ملعون است . » « 5 » [ 1 / 31 ] صدوق با سند خود به امام صادق عليه السلام روايت كرده است : « ابليس چهار بار ناله زد : روزى كه لعنت شد ؛ هنگامى كه به زمين پايين آورده شد ؛ هنگامى

--> ( 1 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 16 ؛ الشعب ، ج 2 ، ص 450 و 451 ؛ ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 30 . ( 2 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 11 ؛ المحرّر الوجيز ، ج 1 ، ص 65 كه در آن چنين آمده است : ابن عباس و موسى بن جعفر به نقل از پدرش ، على بن الحسين و قتاده و ابو عاليه و محمد بن يحيى بن حبّان گفته‌اند : « سورهء حمد مكى است . » ؛ قرطبى ، ج 1 ، ص 115 كه در آن چنين آمده : « ابن عباس ، قتاده ، ابو عاليه رياحى - كه نامش رفيع است - و ديگران گفته‌اند : « سورهء مكى است . » ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 9 ؛ مجمع البيان ، ج 1 ، ص 47 ؛ به نقل از ابن عباس و قتاده ؛ ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 33 ؛ التبيان ، ج 1 ، ص 23 . ( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 16 و 17 ؛ العظمه ، ج 5 ، ص 679 ؛ الحليه ، ج 3 ، ص 229 ؛ قرطبى ، ج 1 ، ص 109 ؛ ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 38 ، بااختصار . ( 4 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 17 . ( 5 ) . همان .